Vandaag – 15 september – begint de schaakolympiade in Samarkand (Oezbekistan), waaraan in zowel de open als de vrouwen klasse Nederland meedoet. In deze bijdrage kijken we terug op de geschiedenis, blikken we vooruit en geven we de benodigde informatie om geen zet van deze olympiade te missen.
Historisch besef…
De olympiade in Oezbekistan is de 46ste editie in de open klasse en de 31ste bij de vrouwen. De eerste officiële olympiade (alleen met mannen) vond plaats in 1927 (London) onder auspiciën van de in 1924 opgerichte FIDE. Met kopman Max Euwe werd Nederland knap vierde.
De beste prestatie boekten de mannen in het door de Sovjet-Unie, Oostbloklanden en Arabische landen geboycotte toernooi van 1976 (Haifa.) Jan Timman, Genna Sosonko, Jan-Hein Donner en Hans Ree (met Frans Kuijpers en Gert Ligterink als invallers) behaalden een fraaie tweede plaats. Timman won goud aan het eerste bord.
In 1988 (Thessaloniki) werd na een spannende laatste ronde (gelijkspel tegen de Sovjet-Unie) een derde plaats behaald. De grootmeesters John van der Wiel en Genna Sosonko wisten vooral de wereldtoppers in toom te houden, terwijl Paul van der Sterren en ‘jonkie’ Jeroen Piket uitstekend scoorden. Ook de invallers Rudy Douven en Rini Kuijf scoorden positief.
De podiumplaats was die dag niet het enige grote Nederlandse schaaknieuws, want vlak voor de laatste ronde was één van Nederlands markantste grootmeesters – Jan Hein Donner – overleden. De veel te jong overleden schaakjournalist Johan Hut schreef op Schaaksite het volgende:
Arbiter Gligoric riep het Nederlandse team op het podium, herdacht Donner en vroeg om een minuut stilte. Schaker en verslaggever Albert Toby in het bondsblad: “Groots tot in den dood – typisch Donner om op zo’n dag te midden van de verzamelde internationale schaakwereld herdacht te worden. Alsof hij het Nederlands surpriseteam vanuit den hoge nog even de ernst van de situatie wil doen inzien: verlies en wees verdoemd tot eeuwig geklungel. Of win, en onuitsprekelijke heerlijkheid valt jullie ten deel. Mijn opvoedkundige taak is volbracht. Neem nu plaats en droog die Engelsen af. Mijn zegen hebben jullie. Maar onderscheid moet er zijn – de ruimte in de schaakrubrieken is komende zaterdag voor mij en mij alleen.”
De vrouwen klasse startte – met 2 basisspelers – pas in 1957?! Vanaf 1976 werd er met 3 basisspelers gespeeld.
Het Nederlandse damesteam behaalde in 1998 (Elista) haar beste resultaat tot nu toe; vierde! Zhaoqin Peng (9 uit 12!), Erika Sziva en Tea Lanchava vormden de basis, met Linda Jap Tjoen San als reserve.
Sinds 2008 wordt er in de vrouwen klasse ook met 4 basisspelers gespeeld.
Vol verwachting…
Vrouwenteam
Het damesteam bestaat deze editie uit opkomende talenten plus een routinier. Kersvers Europees kampioene Eline Roebers voert het team aan. De 20-jarige IM wordt vergezeld Zhaoqin Peng (58), Machteld van Foreest (19), Anna-Maja Kazarian (26) en debutante Robin Duson (23).
Teamcaptain Jeroen Bosch: “De vrouwen staan 12e op de startranglijst. We gaan voor de top-10.” India (2466) is het hoogstgeplaatste team met Georgië (2451) en Kazachstan (2438) als naaste belagers.
Kan het TeamNl voor een verrassing gaan zorgen? Het talent is ruim aanwezig, terwijl de ervaring van Peng een welkome aanvulling is.
Herenteam
Dan het herenteam! Teamcaptain Jan Smeets heeft de volgende spelers geselecteerd: Anish Giri (rating: 2764), Jorden van Foreest (2728), Loek van Wely (2643), Erwin l’Ami (2598) en Casper Schoppen (2582).
Jeroen Bosch: “De mannen staan 6e in de startranglijst. Ze zullen voor een medaille gaan. Veel zal afhangen van de vorm van Anish en Jorden. Ze kunnen echt het verschil maken als het gaat lopen.”
Bovenaan de plaatsingslijst prijkt de Verenigde Staten. De genaturaliseerde spelers Levon Aronian en Fabiano Caruana moeten samen met Hans Niemann en Wesley So zorgen dat het motto van Trump wordt verwezenlijkt: Make America Great Again. Natuurlijk willen India (2e) en thuisland Oezbekistan (3e) dat zien te voorkomen. Dat geldt ook voor grootmacht China (4e).
En laat TeamNL maar voor verrassingen zorgen. Dan komt een podiumplaats vanzelf in zicht…
Info Schaakolympiade
De schaakolympiade start op 15 september met de opening en vanaf 16 september worden er 11 ronden gespeeld met 22 september als enige rustdag.
De speelrondes starten om 15.00 uur plaatselijke tijd en dat is om 12.00 uur Nederlandse tijd! De laatste ronde – 27 september – begint eerder (8.00 uur Nederlandse tijd). Wil je geen zet missen, zet je wekker dus op tijd!
De officiële website is: https://chessolympiad2026.fide.com/
Jerry van Rekom
